โรงเรียนพณิชยกรรม

กระทรวงธรรมการจึงได้จัดตั้งโรงเรียนอาชีวศึกษาแห่งแรก คือ โรงเรียนพาณิชยการที่วัดมหาพฤฒารามและวัดราชบูรณะ 

โรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรม: จากหอวังถึงภูมิภาค

แต่ครูในเวลานั้นเกือบทั้งหมดเป็นครูที่สอนวิชาสามัญ จึงต้องจัดตั้งโรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรม ขึ้นในปี พ.ศ. 2560 โดยอาศัยพื้นที่ดรงเรียนข้าราชการพลเรือนหอวังนั้นเอง  

กว่าจะเป็นโรงเรียนช่าง

โรงเรียนช่างที่เกี่ยวข้องกับเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี คือช่างในสายศิลปะ ช่างก่อสร้าง รวมถึงสาขาวิชาสถาปัตยกรรมและวิศวกรรม

ตรรกวิทยา

หนังสือ "ตรรกวิทยา" พิมพ์ครั้งแรก เมื่อ ปี พ.ศ. 2447 เมื่อพระยาไพศาลศิลปศาสตร์ ผู้เรียบเรียง ตำรงตำแหน่งหัวหน้ากองแบบเรียน

มนุษย์กับการศึกษา

บทความชิ้นนี้เป็นการณรงค์ให้ผู้มีอำนาจตัดสินใจประกาศใช้แผนการศึกษาชาติเพื่อเป็นแนวทางจัดการศึกษาของประเทศ แทนที่จะปล่อยให้การจัดการศึกษาเป็นไปเองตามสถานการณ์ รวมทั้งอธิบายประเด็นสำคัญที่จะต้องนำไปกำหนดเป็นแผนการศึกษาชาติ

แบบสอนอ่าน

หนังสือแบบเรียน

เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีได้แต่งแบบเรียนเพื่อสอนเขียนอ่านเรียกว่า "แบบเรียนเร็วใหม่"ให้เริ่มเรียนประสมคำจากพยัญชนะตัวที่เขียนได้ง่าย เมื่อเรียนก็อ่านเขียนได้ทันทีตั้งแต่วันแรก ไม่ต้องรอเรียนพยัญชนะและสระให้ครบทุกตัวก่อนดังเช่นการเรียนด้วยตำราแบบเก่า จึงเรียนได้เร็ว ไม่น่าเบื่อ

การชี้แจงการประกาศแผนการศึกษาชาติต่อสภาผู้แทนราษฎร

แม้จะมีข้อเสนอแผนการจัดการศึกษาของชาติมาหลายครั้งหลายหน แต่การประกาศแผนการศึกษาชาติเพื่อเป็นหลักเกณฑ์และแนวทางการจัดการศึกษาของรัฐเพิ่งทำได้ในปี พ.ศ. 2475 เมื่อเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีกลับมาเป็นรัฐมนตรีกระทรวงธรรมการอีกครั้ง

หนังสืออ่านเสริมความรู้: การสุขาภิบาล

เด็กเรียนแต่ตำราไม่พอ ต้องมีหนังสือฝีกอ่านด้วย เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีจึงแต่งหน้งสืออ่านเสริมความรู้โดยประมวลความรู้ที่ทันสมัยแต่เมืองไทยยังไม่รู้เป็นหนังสือให้เด็กใช้อ้างอิงและฝึกอ่าน

พ่อถึกแสดงความเห็นอย่างแหลมคมเสมอ

เมื่อเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีจะสื่อสารหรือโน้มน้าวให้ผู้อ่านสนับสนุนนโยบายด้านการศึกษา ก็จะเขียนบทความโดยสร้างตัวละครชื่อนายถึก มาเป็นผู้ออกความเห็น นัยว่าเพื่อเป็นการเข้าถึงชาวบ้านและไม่ใช่การสอนแบบยกตนข่มท่าน พ่อถึกจึงเป็นตัวแทนผู้นำเสนอแนวคิดของท่านที่อยู่เบื้องหลังแนวนโยบายด้านการศึกษา