แม้ท่านจะเติบโตในหน้าที่การงานแต่หากมีโอกาสหรือเห็นว่าเป็นเรื่องสำคัญที่ควรมีหนังสือคู่มือ ท่านก็จะสละเวลามาร่วมมือกับผู้มีความรู้เฉพาะทางเพื่อพัฒนาหนังสือเรียนหรือหนังสืออ่านประกอบเพื่อเป็นประโยชน์แก่นักเรียนและผู้สนใจ
ตำราที่เคยใช้สอนในหลักสูตรของกระทรวงธรรมการ ได้แก่ นิติหลักสูตรประโยค 1 สำหรับช่วยครูในการจัดโรงเรียน แบ่งวิชาให้ได้ผลตามความประสงค์ของหลักสูตรสมัยนั้น นอกจากนั้น ท่านยังได้แต่งตำราเล่มแรกของประเทศไทยในสาขาวิชาต่างๆ ได้แก่ ถ่ายยูคลิดเป็นภาษาไทย พีชคณิตภาค 1 และ 2 แปรกติกลยีอเมตรี ตรรกวิทยา และร่วมมือกับพระยาเทพศาสตร์สถิตย์ เมื่อครั้งเป็นขุนธราภาคพาทีแต่งแบบสอนอ่านภูมิศาสตร์เล่ม 1 และ 2 กับวิชาน่ารู้เรื่องการเพาะปลูก
แบบเรียนและแบบสอนอ่านที่นำแนวคิดใหม่ๆ มาอบรมสั่งสอนนักเรียน ได้แก่หนังสือธรรมจริยา ซึ่งเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีแต่งเองทั้งเล่มใน เล่ม 4 และ 5 และร่วมแต่งกับผู้อื่นในเล่ม 1, 2 และ 6
