นายสนั่นดูงานการศึกษาประเทศอินเดีย

นายสนั่นถูกเรียกตัวกลับจากการศึกษาในประเทศอังกฤษเมื่อสอบเสร็จเพื่อกลับมาเป็นครูที่กรุงเทพฯ แต่พระยาวิสุทธสุริยศักดิ์เห็นว่านายสนั่นเป็นผู้มีความสามารถสูง ควรให้มาทำงานจัดการศึกษาของประเทศมากกว่า ในโอกาสที่เดินทางกลับเมืองไทยนี้ จึงได้ประสานกับรัฐบาลอังกฤษขอให้จัดการศึกษาดูงานการจัดการศึกษาในประเทศอินเดียที่มณฑลมัทราส และมณฑลปัญจาบ รวมเวลาประมาณ 4 เดือน เมื่อเดินทางถึงเมืองไทย นายสนั่นได้เขียนรายงานถึงการจัดการศึกษาในประเทศอินเดีย เรียนเสนอต่ออธิบดีกรมศึกษาธิการ และรายงานฉบับนี้ได้เสนอขึ้นไปตามลำดับชั้นจนกระทั่งถึงพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงมีรับสั่งให้ทำสำเนาให้กรมหมื่นดำรงราชานุภาพและให้กรมหมื่นวชิรญาณทรงทราบด้วย

แม้รายงานจะยังคงเป็นรายงานที่ไมได้นำไปปฏิบัติทันที แต่รายงานฉบับนี้ได้แสดงให้เห็นว่า ในวัยหนุ่ม ก่อนที่ท่านจะรับภาระการจัดการศึกษาของประเทศนั้น ท่านมีความคิดอ่านอย่างไร มองแนวทางในการจัดการศึกษาของประเทศอย่างไร  

เอกสารในชุดนี้ ประกอบด้วย
– หนังสือโต้ตอบของข้าราชการระดับสูงและของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่เกี่ยวข้องกับการดูงานและรายงานฉบับนี้
– รายงานการศึกษาดูงาน
– ภาคผนวกรายงาน

รวมทั้งต้นฉบับที่สำเนาจากหอสมุดแห่งชาติ