เมื่อยกมนุษย์ขึ้นทั้งกระบิ แล้วก็จะได้เทวดาเอง

linsss

ประเทศไทยได้ประกาศใช้แผนการศึกษาแห่งชาติแล้วหลายฉบับตามความเหมาะสมสำหรับแต่ละช่วงเวลา เพื่อเป็นกรอบแนวทางในการดำเนินการจัดการศึกษาของรัฐ

ในอดีต การจัดการศึกษาเป็นไปไปตามเหตุการณ์เฉพาะหน้าและการตัดสินใจของผู้มีอำนาจในแต่ละช่วงเวลา  ดังที่เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีแถลงต่อสภาผู้แทนราษฎรเมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ.2475 ว่า “แผนการศึกษานี้ก็มักจะมีการแก้ไขเปลี่ยนแปลงบ่อย ใครมาเป็นผู้จัดการทีก็เปลี่ยนกันที เช่นนี้ไม่ทราบว่าเมื่อไรจะไปถึงไหนได้” ท่านจึงเห็นความจำเป็นที่จะต้องจัดทำแผนการศึกษาของชาติและประกาศใช้ให้เป็น roadmap ที่ชัดเจน 

หลังจากชี้แจงและตอบคำถามในสภาผู้แทนราษฎรแล้ว แผนการศึกษาชาติอย่างเป็นทางการของรัฐบาลจึงได้รับการประกาศใช้เมื่อปี พ.ศ. 2475 นับเป็นแผนการศึกษาชาติที่ใช้เวลาร่างเพียงไม่ภึงหนึ่งปี เนื่องจากประธานคณะกรรมการยกร่างมีแนวทางที่ชัดเจนดังได้รณรงค์มาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี  

แผนการศึกษาชาติ ฉบับ ปี พ.ศ. 2475 แสดงให้เห็นเป็นรูปธรรมว่า “การศึกษาตามอัตตภาพ” จะต้องจัดอย่างไร และได้เพิ่มการจัดการศึกษาให้ครบ 3 องคป์ระกอบ ไดแ้ก่จริยศึกษา พุทธิศึกษา และพลศึกษา นับเป็นแผนการศึกษาที่ชัดเจนและสมบูรณ์ที่สุดเท่าที่เคยมีมา

 

ต้นไม้แห่งการศึกษา
2464 บอร์ดเกมเพื่อรำลึกถึงโอกาสทางการศึกษา

จำหน่ายและแจกฟรี บอร์ดเกมเพื่อพัฒนาเยาวชน "2464" เนื่องในโอกาสครบรอบ 150 ปี ชาตกาลเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี

ดูงานให้ได้งาน: รายงานการศึกษาประเทศญี่ปุ่นและการวางรากฐานระบบการศึกษาไทย

รายงานการศึกษาดูงานประเทศญี่ปุ่นฉบับนี้เป็นหนังสือหายากเล่มหนึ่ง ซึ่งอธิบายมุมมองของผู้เขียนซึ่งต่อมาได้เป็นเสนาบดีกระทรวงธรรมการและนำแนวทางดังกล่าวมาใช้

สรุปจบในเล่มเดียว: ประมวญศึกษา พ.ศ. 2464

ประมวญศึกษา คือเอกสารรวบรวมแนวคิดเกี่ยวกับการศึกษาของชาติ และการดำเนินงานของกระทรวงศึกษาธิการเมื่อเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีเป็นเสนาบดี

แนวคิดด้านการให้การศึกษา

เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีมีตำแหน่งหน้าที่ทางการศึกษา ท่านย่อมมีผลงานด้านการศึกษา แต่ภายใต้ผลงานชิ้นต่างๆ ที่ท่านผลักดันออกไปเป็นรูปธรรมนั้น คือการเห็นภาพใหญ่อย่างเป็นระบบ

พระราชบัญญัติประถมศึกษาฉบับแรก พ.ศ. 2464: จุดเริ่มต้นของ “การศึกษาเพื่อราษฎรถ้วนหน้า”

เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีได้ยกร่างพระราชบัญญัติประถมศึกษา ฉบับแรก และผลักดันจนประกาศใช้ได้ในปี พ.ศ. 2464 นับเป็นก้าวแรกของการศึกษาสำหรับเด็กหญิงชายถ้วนหน้า

มนุษย์กับการศึกษา

บทความชิ้นนี้เป็นการณรงค์ให้ผู้มีอำนาจตัดสินใจประกาศใช้แผนการศึกษาชาติเพื่อเป็นแนวทางจัดการศึกษาของประเทศ แทนที่จะปล่อยให้การจัดการศึกษาเป็นไปเองตามสถานการณ์ รวมทั้งอธิบายประเด็นสำคัญที่จะต้องนำไปกำหนดเป็นแผนการศึกษาชาติ

การชี้แจงการประกาศแผนการศึกษาชาติต่อสภาผู้แทนราษฎร

แม้จะมีข้อเสนอแผนการจัดการศึกษาของชาติมาหลายครั้งหลายหน แต่การประกาศแผนการศึกษาชาติเพื่อเป็นหลักเกณฑ์และแนวทางการจัดการศึกษาของรัฐเพิ่งทำได้ในปี พ.ศ. 2475 เมื่อเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีกลับมาเป็นรัฐมนตรีกระทรวงธรรมการอีกครั้ง

พ่อถึกแสดงความเห็นอย่างแหลมคมเสมอ

เมื่อเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีจะสื่อสารหรือโน้มน้าวให้ผู้อ่านสนับสนุนนโยบายด้านการศึกษา ก็จะเขียนบทความโดยสร้างตัวละครชื่อนายถึก มาเป็นผู้ออกความเห็น นัยว่าเพื่อเป็นการเข้าถึงชาวบ้านและไม่ใช่การสอนแบบยกตนข่มท่าน พ่อถึกจึงเป็นตัวแทนผู้นำเสนอแนวคิดของท่านที่อยู่เบื้องหลังแนวนโยบายด้านการศึกษา