พระราชบัญญัติประถมศึกษาฉบับแรก พ.ศ. 2464: จุดเริ่มต้นของ “การศึกษาเพื่อราษฎรถ้วนหน้า”

เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีได้ยกร่างพระราชบัญญัติประถมศึกษา ฉบับแรก และผลักดันจนประกาศใช้ได้ในปี พ.ศ. 2464 นับเป็นก้าวแรกของการศึกษาสำหรับเด็กหญิงชายถ้วนหน้า

โรงเรียนพณิชยกรรม

กระทรวงธรรมการจึงได้จัดตั้งโรงเรียนอาชีวศึกษาแห่งแรก คือ โรงเรียนพาณิชยการที่วัดมหาพฤฒารามและวัดราชบูรณะ 

โรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรม: จากหอวังถึงภูมิภาค

แต่ครูในเวลานั้นเกือบทั้งหมดเป็นครูที่สอนวิชาสามัญ จึงต้องจัดตั้งโรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรม ขึ้นในปี พ.ศ. 2560 โดยอาศัยพื้นที่ดรงเรียนข้าราชการพลเรือนหอวังนั้นเอง  

กว่าจะเป็นโรงเรียนช่าง

โรงเรียนช่างที่เกี่ยวข้องกับเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี คือช่างในสายศิลปะ ช่างก่อสร้าง รวมถึงสาขาวิชาสถาปัตยกรรมและวิศวกรรม

เรื่องสั้นไทยเขษม

เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีมีเรื่องสั้นในนาม “ครูเทพ”ลงพิมพ์ตั้งแต่ปีแรกของหนังสือ "ไทยเขษม" และมีผลงานลงวารสารอย่างต่อเนื่องจนถึงปีก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง

ว่าด้วยงานศพ: คนตายขายคนเป็น

"ในที่สุดฉันเชื่อแน่ว่าเวลามาถึงแล้วที่เราต้องปฏิวัติวิธีการปลงศพ  และด้วยความเชื่อเช่นนี้ ประกอบกับความเห็นใจว่าการเปลี่ยนประเพณีเป็นสิ่งที่ต้องปฏิบัติให้แยบคาย ฉันจึงยินดีเข้าบุกเบิกทางโดยอัตโนมัติ ขอผู้ไม่เห็นด้วยกับฉันโปรดให้อภัยแก่ฉันด้วย"

เรื่องคุมกำเนิดและปัญหาประชากร

บทความเรื่อง "ปัญหาน่าคิด" ตีพิมพ์เมื่อ ปี พ.ศ. 2485 สะท้อนข้อกังวลของเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีต่อจำนวนประชากรในประเทศไทย

การสมาคม

บทความเรื่อง "การสมาคม" เผยแพร่เมื่อปี พ.ศ. 2485 เป็นมุมมองต่อวัฒนธรรมแบบไทยๆ ที่เปลี่ยนไปตามยุคสมัย โดยสัมพันธ์กับความเปลี่ยนแปลงของสถานภาพสตรี

เพลงทำนองไทย

ครูเทพประพันธ์เนื้อเพลงไทยไว้ไม่น้อย ส่วนใหญ่ใส่ทำนองดนตรีไทยเดิม อย่างไรก็ตาม เมื่อไม่มีการบันทึกเสียง ก็อาจสูญหายไป

เพลงชาติมหาชัย

คณะราษฎรได้ขอให้เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี   นำเพลงมหาชัยมาใส่เนื้อร้อง เพื่อใช้ปลุกใจให้เกิดความรักชาติและความสามัคคีขัดตาทัพไปก่อน โดยเรียกชื่อว่า “เพลงชาติมหาชัย” ท่านเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีก็ดำเนินการให้ตามคำขอ