เพลงทำนองไทย
ครูเทพประพันธ์เนื้อเพลงไทยไว้ไม่น้อย ส่วนใหญ่ใส่ทำนองดนตรีไทยเดิม อย่างไรก็ตาม เมื่อไม่มีการบันทึกเสียง ก็อาจสูญหายไป
Apr
เพลงชาติมหาชัย
คณะราษฎรได้ขอให้เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี นำเพลงมหาชัยมาใส่เนื้อร้อง เพื่อใช้ปลุกใจให้เกิดความรักชาติและความสามัคคีขัดตาทัพไปก่อน โดยเรียกชื่อว่า “เพลงชาติมหาชัย” ท่านเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีก็ดำเนินการให้ตามคำขอ
Apr
บทบรรยายด้านเศรษฐกิจ
ในยุคเริ่มแรกของวิทยุกระจายเสียงนั้น เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีได้รับเชิญให้ไปบรรยายในหัวข้อความรู้ต่างๆ และบางครั้งก็มีบันทึกบทบรรยายเพื่อนำไปรวบรวมจัดพิมพ์ร่วมกับความเรียงเสมือนเป็นบทความชิ้นหนึ่ง
Apr
คิดถึงและกุหลาบ: เพลงทำนองสากลโดยครูเทพ
เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีแต่งเพลงทำนองสากลไว้บ้าง บางเพลงก็เป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง บางเพลงก็ไม่
Apr
เรื่องสั้นทวีปัญญา
พระไพศาลศิลปศาสตร์ "เขียวหวาน" เป็นหนึ่งในนักเขียนเรื่องสั้นไทยยุคแรก เรื่องสั้นที่เขียนในวัยหนุ่มลงวารสารทวีปัญญาทำให้เห็นความเป็นหนุ่มน้อยขี้เล่นในตัวนักเขียนคนนี้
Apr
มนุษย์กับการศึกษา
บทความชิ้นนี้เป็นการณรงค์ให้ผู้มีอำนาจตัดสินใจประกาศใช้แผนการศึกษาชาติเพื่อเป็นแนวทางจัดการศึกษาของประเทศ แทนที่จะปล่อยให้การจัดการศึกษาเป็นไปเองตามสถานการณ์ รวมทั้งอธิบายประเด็นสำคัญที่จะต้องนำไปกำหนดเป็นแผนการศึกษาชาติ
Apr
“พระลอตามไก่”: บทละครเด็กที่กระทบไปถึงจอมพล
น้อยคนจะทราบว่าครูเทพแต่งบทละครให้เด็กเล่นในงานโรงเรียน อย่างเช่นบทละครเรื่องพระลอตามไก่ ซึ่งแต่งให้โรงเรียนราชินี แสดงประกวดในงานกาชาด ในสมัยที่รัฐชวนให้ประชาชนเลี้ยงไก่
Apr
โคลงกลอนเกี่ยวกับชาวจีน
เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีเห็นจุดเด่นของชาวจีนในประเทศไทยที่เป็นคนขยันขันแข็ง และมีความถนัดในเชิงพาณิชย์ จึงแสดงออกถึงความชื่นชมชาวจีนอยู่เนืองๆ ท่านยังเป็นผู้สมาทานนโยบายผสมกลมกลืนระหว่างเชื้อชาติและต้องการขจัดอคติของคนไทยบางกลุ่มที่ยังมองว่าชาวจีนเป็นคนอื่นคนไกล หรือมีสถานภาพต่ำกว่า
Apr
โคลงกลอนเกี่ยวกับสุขภาพ
เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีรณรงค์อย่างจริงจังเพื่อให้คนไทยมีความรู้เกี่ยวกับสุขภาพอนามัย และรู้จักเชื้อโรคอันเป็นเหตุที่มาของโลกติดต่อ ตลอดจนการป้องกันโรงภัยไข้เจ็บ
Apr
ไทยเทวาธิราช
บทกวี "ไทยเทวาธิราช" เป็นบทกวีชิ้นท้ายๆ ของเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี ที่แสดงความห่วงใยในบ้านเมืองอย่างชัดเจน
Apr
