สรุปจบในเล่มเดียว: ประมวญศึกษา พ.ศ. 2464

ประมวญศึกษา คือเอกสารรวบรวมแนวคิดเกี่ยวกับการศึกษาของชาติ และการดำเนินงานของกระทรวงศึกษาธิการเมื่อเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีเป็นเสนาบดี

มอบหน้าที่ผู้บัญชาการโรงเรียนข้าราชการพลเรือนฯ

โปรดเกล้าฯ ให้พระยาธรรมศักดิ์มนตรีเป็นผู้รั้งตำแหน่งผู้บัญชาการโรงเรียนข้าราชการพลเรือนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และมีการมอบตำแหน่งเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2447

ในวารสารเสนาศึกษาก็ยังมีเรื่องสั้นและบทความ

บรรณาธิการหนังสือ "เสนาศึกษาและแผ่วิทยาศาสตร์" ได้ติดต่อขอรับบทความจากท่านเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี ครั้งแรกเมื่อ ต้นปี พ.ศ. 2465 ซึ่งท่านก็รีบเขียนให้ในเวลาไม่นาน และได้ตีพิมพ์ครั้งแรกในวารสารนี้ เล่ม 6 ตอนที่ 5 เดือนพฤษภาคม พ.ศ. [...]

การตั้งโรงเรียนยันตรศึกษา (คณะวิศวกรรมศาสตร์)

การตั้งโรงเรียนยันตรศึกษาไม่ใช่เรื่องง่าย เนื่องจากต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญ อีกทั้งต้องลงทุนสูงในด้านเครื่องจักรเครื่องมือ นอกจากนั้น ผู้เรียนก็ต้องผ่านการเลือกสรรมาในระดับหนึ่งในขณะที่นักเรียนมัธยมของประเทศยังมีจำนวนน้อยมากและบางโรงเรียนก็ไม่ได้สอนภาษาอังกฤษ

การจัดตั้งมหาวิทยาลัย

พระยาธรรมศักดิ์มนตรีได้ออกแบบวิธีการจัดตั้งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยนำความกราบทูลหารือ และทรงให้ความเห็นชอบการดำเนินการในวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2459 กระทรวงธรรมการจึงได้ออกประกาศจัดตั้งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

แนวคิดด้านการให้การศึกษา

เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีมีตำแหน่งหน้าที่ทางการศึกษา ท่านย่อมมีผลงานด้านการศึกษา แต่ภายใต้ผลงานชิ้นต่างๆ ที่ท่านผลักดันออกไปเป็นรูปธรรมนั้น คือการเห็นภาพใหญ่อย่างเป็นระบบ

เสภาสภา

เสภาสภา หรือ "นักกลอนบ่อนเข้าแช่" คือกิจกรรมบันเทิงของกลุ่มเพื่อนที่เคยร่วมทำหนังสือด้วยกันในวัยหนุ่มมาเล่นต่อกลอนกันในวัยเกษียณ

พระราชบัญญัติประถมศึกษาฉบับแรก พ.ศ. 2464: จุดเริ่มต้นของ “การศึกษาเพื่อราษฎรถ้วนหน้า”

เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีได้ยกร่างพระราชบัญญัติประถมศึกษา ฉบับแรก และผลักดันจนประกาศใช้ได้ในปี พ.ศ. 2464 นับเป็นก้าวแรกของการศึกษาสำหรับเด็กหญิงชายถ้วนหน้า

โรงเรียนพณิชยกรรม

กระทรวงธรรมการจึงได้จัดตั้งโรงเรียนอาชีวศึกษาแห่งแรก คือ โรงเรียนพาณิชยการที่วัดมหาพฤฒารามและวัดราชบูรณะ 

โรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรม: จากหอวังถึงภูมิภาค

แต่ครูในเวลานั้นเกือบทั้งหมดเป็นครูที่สอนวิชาสามัญ จึงต้องจัดตั้งโรงเรียนฝึกหัดครูประถมกสิกรรม ขึ้นในปี พ.ศ. 2560 โดยอาศัยพื้นที่ดรงเรียนข้าราชการพลเรือนหอวังนั้นเอง