เรื่องสั้นและบทความ
![]()
เจ้าพระยาธรรมศักด์มนตรีประพันธ์เรื่องสั้นไว้หลายเรื่องเพื่อลงพิมพ์ในวารสารต่างๆ แต่ไม่ได้รับการรวบรวมจัดพิมพ์เป็นเล่มดังเช่นโคลงกลอน อาจเป็นเพราะส่วนใหญ่เรื่องสั้นเหล่านี้เขียนขึ้นในแนวขบขันบรรเทิง ไม่ได้มีสาระดังเช่นข้อเขียนอื่นๆ ยกเว้นเพียงเรื่อง “คุณย่าเพิ้ง” ซึ่งมีเนื้อหาแฝงความรู้ด้านเศรษฐกิจ และเป็นที่รู้จักเนื่องจากกระทรวงศึกษาธิการในสมัยหลังได้นำมาบรรจุเป็นบทเรียนชั้นมัธยม
เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีเขียนเรื่องสั้นในวัยหนุ่มและใช้นามปากกาว่า “เขียวหวาน” นามปากกานี้ยังใช้กับบทความเบ็ดเตล็ดที่ลงพิมพ์ในวารสารกลุ่มเดียวกัน
ในระยะหลัง เรื่องสั้นที่ท่านเขียนมีสาระคำสอนมากขึ้นจนดูคล้ายบทความ นอกจากนั้น ท่านยังเขียนบทความอย่างสม่ำเสมอตามที่ได้รับคำขอจากวารสารต่างๆ รวมทั้งการเขียนบทความเพื่อรณรงค์ในประเด็นสาธารณะ หรือเพื่อชี้แจงทำความเข้าใจเกี่ยวกับกฎหมายและนโยบายด้านการศึกษา เรื่องสั้นและบทความเหล่านี้ ท่านเลือกที่จะใช้ชื่อจริงหรือนามปากกา “ครูเทพ”
