เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีมีจุดยืนที่ชัดเจนในด้านต่างๆ โดยผสานแนวความคิดที่ล้ำสมัยอันเป็นผลจากการแสวงหาความรู้อย่างกว้างขวาง เข้ากับการสืบสานประเพณีไทยและการจรรโลงพุทธศาสนา
ข้อเสนอด้านสังคมที่อาจดูล้ำสม้ยในยุคของท่าน รวมถึงการปรับปรุงประเพณีงานศพ การอนุรักษ์สัตว์ป่า
เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรีสืบสานประเพณีไทย โดยคำนึงถึงความก้าวหน้าทางสังคม ท่านมองว่าวัฒนธรรมสามารถเปลี่ยนแปลงได้ จึงมีบทประพันธ์ที่ยกย่องประเพณีไทยและข้อเสนอแนะเพื่อปรับปรุงเปลี่ยนแปลงเพื่อให้วัฒนธรรมประเพณีสอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลงของสังคม
จากงานเขียนเรื่อง "การสมาคม" ซึ่งเผยแพร่เมื่อปี พ.ศ. 2485 เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน ณ อยุธยา) ได้แสดงทัศนะที่ก้าวหน้าและวิพากษ์วิจารณ์บทบาททางเพศและวัฒนธรรมไทยในยุคนั้นอย่างน่าสนใจ
"ในที่สุดฉันเชื่อแน่ว่าเวลามาถึงแล้วที่เราต้องปฏิวัติวิธีการปลงศพ และด้วยความเชื่อเช่นนี้ ประกอบกับความเห็นใจว่าการเปลี่ยนประเพณีเป็นสิ่งที่ต้องปฏิบัติให้แยบคาย ฉันจึงยินดีเข้าบุกเบิกทางโดยอัตโนมัติ ขอผู้ไม่เห็นด้วยกับฉันโปรดให้อภัยแก่ฉันด้วย"
บทความเรื่อง "การสมาคม" เผยแพร่เมื่อปี พ.ศ. 2485 เป็นมุมมองต่อวัฒนธรรมแบบไทยๆ ที่เปลี่ยนไปตามยุคสมัย โดยสัมพันธ์กับความเปลี่ยนแปลงของสถานภาพสตรี
หนังสือ "ธรรมรส" นี้ เป็นการรวมบทกวีสอนธรรมะของเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เพื่อจัดพิมพ์แจกในงานศพมารดาของอาจารย์นารถ โพธิประสาท เมื่อเดือน เมษายน พ.ศ. 2480
สามสิบสามปีก่อนประเทศไทยออกพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า ครูเทพได้เขียนบทความเรื่อง "สัตว์ป่า" ลงนิตยสารไทยเขษม ฉบับวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2470 กระตุ้นให้ผู้คนตระหนักถึงความจำเป็นในการอนุรักษ์ละมั่งและแรดในประเทศไทยก่อนที่พวกมันจะสูญพันธ์