บทกวี “ไทยเทวาธิราช” แต่งขึ้นในยุค จอมพล ป. พิบูลสงครามที่เปลี่ยนชื่อ “สยาม” เป็น “ไทย” “ไทยเทวาธิราช” จึงหมายถึง “พระสยามเทวาธิราช” ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นเทวดาที่มีอิทธิฤทธิ์สูงและคอยปกปักรักษาประเทศไทยให้ผ่านพ้นภัยอันตรายต่างๆ
กลอนบทนี้ เท้าความถึงประวัติศาสตร์การรวมชนเผ่าไทยในดินแดนสยาม ว่าประเทศไทยได้ผ่านพ้นภัยต่างๆ มาได้อย่างไร และอธิษฐานให้พระไทยเทวาธิราชช่วยปกป้องคุ้มครองบ้านเมือง เนื่องจากในขณะที่ประพันธ์กลอนบทนี้ ครูเทพกำลังกังวลกับภัยของประเทศ
เนื้อหาที่เล่าถึงประวัติศาสตร์แต่ละช่วง เผยให้เห็นมุมมองของท่านผู้ประพันธ์ ว่าเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี มองประเทศไทยในบริบทระหว่างประเทศอย่างไร
ภัยที่กำลังคุกคามประเทศอยู่ในขณะนั้น คือสงครามมหาเอเชียบูรพา และกองทัพญี่ปุ่นได้ยกพลขึ้นบกที่ประเทศไทย ก่อนหน้าที่จะตีพิมพ์กลอนบทนี้เพียงไม่นาน บทกวีอีกหลายบทในช่วงเวลาใกล้เคียงกันสะท้อนว่า ช่วงบั้นปลายชีวิต ท่านมีความห่วงกังวลในความเป็นไปของบ้านเมืองและของโลกอยู่มาก